Parkomat Ile İlgili Önemli Açıklama

Hatay Büyükşehir Belediyesi ve Parkomat Şirketi tarafından Park ücreti üzerinden açıklama yapıldı. 

Bazı Yerel Medya organlarında çıkan yanlış haberler ile bazı bilgiler eksik verildiği için yanılgıya, yanlış manalara sebebiyet verecek şekilde servis edilen haberler nedeniyle aşağıda sunulu yazıyı yazma zorunluluğu doğmuştur

KAMUOYUNA SAYGIYLA DUYURULUR

Hatay İdare Mahkemesi’nde, Hatay Büyükşehir Belediyesialeyhine; Hatay İli, Antakya, İskenderun, Payas ve Erzin İlçelerindeki muhtelif cadde ve bulvarlarda parkomat uygulaması yapılmasına ve park ücretlerinin belirlenmesine yönelik 06.04.2015 tarih ve 82 sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması talebiyle 2015 yılında dava açılmıştır. Söz konusu davaya konu parkomat uygulamasına dair işlem, Mahkemece verilen yürütmeyi durdurma kararı akabinde Hatay Büyükşehir Belediyesi’nce sonlandırılmıştır. 

Yargılamaya konu parkomat uygulaması yerine sorunu çözmek amacıyla ve yargı kararları ile kanunen aranan şartlara uygun olarak Hatay Büyükşehir Belediyesi’nce yeni bir parkomat uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu yeni idari işlem dava konusu işlemden ayrı olmakla birlikte kanunen tanınan süreler içerisinde herhangi bir davaya ya da idari başvuruya konu edilmeyerek kesinleşmiştir. 

Hatay İdare Mahkemesi’nin 22.09.2016 tarih ve 2015/1662 E, 2016/760 K sayılı kararı ile dava konusu edilen ilk parkomat uygulamasının iptaline karar verilmiştir. Nitekim dava konusu iptal edilen idari işlemin yargılama esnasında yürütmesinin durdurulması akabinde Hatay Büyükşehir Belediyesi’nce parkomat uygulamasına ilişkin yeni işlem tesis edilmesiyle iptale konu işlem atıl durumda kalmıştır. 

Söz konusu mahkeme kararının gerekçesinde aşağıdaki hususlar belirtilmiştir.

 belediye sınırları içinde kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmenin belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu, karayolu üzeri park yerlerinin; yerleşim birimleri içinde taşıt yolu bitişiğinde uygun durumdaki yaya yolu bölümlerinden yararlanarak açılan cephelerde, yerleşim birimleri dışında ise, banket dışındaki uygun yerlerde tesis edileceği, park yerini tespite yetkili olan büyükşehir belediyelerinin park ücreti alabileceği anlaşılmaktadır

İdarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken, yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denir. Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşması halinde tanınmış bir serbestidir. Ancak, bu keyfi bir hareket yetkisi olmayıp, hukuka uygun kullanılabilir. Takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği sınırlar ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerektiği idare hukukunun en temel ilkesidir.

Bu bağlamda, karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek konusunda belediyelerin yetkili olduğu açık ise de, bu yetkinin takdir yetkisi ile ilgili olarak yukarıda belirlenen hukuki çerçeve içinde kullanılması gerekmektedir.

Olayda, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerinin tespiti ve işletilmesi konusunda belediyeye verilen yetkinin hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığının tespiti amacıyla Mahkememizin 04.09.2015 tarihli ara kararıyla davalı idareden, parkomat uygulamasına geçilmeden önce, otopark alanı olarak belirlenen cadde ve bulvarların yol genişliği, otopark uygulamasının yolların asıl kullanım amacını engelleyip engellemeyeceği, ulaşımı güçleştirip güçleştirmeyeceği yönünde detaylı araştırma yapılmak suretiyle kapsamlı bir rapor hazırlanıp hazırlanmadığı, parkomat uygulamasına geçilecek bölgelerdeki ücretlerin hangi esaslara göre belirlendiğinin sorulduğu, davalı idarece gönderilen cevabi yazıda, ilçe belediyelerinin yaptığı çalışma neticesinde bildirdikleri cadde ve bulvarlarda parkomat uygulamasına geçildiği ve ücretlendirmenin piyasa verileri, diğer büyükşehirlerde uygulanan tarifeler, araç sayıları vb. değerlendirilmek suretiyle tespit edildiği belirtilmektedir. 

Dava dosyasında mevcut bilgilerin değerlendirilmesinden, davalı idarece ilgili belediyelerden parkomat uygulaması yapılacak cadde ve bulvarların bildirilmesinin istenilmesi üzerine, ilçe belediyelerince yolların en kesitleri, trafik güvenliği açısından sakıncasının bulunup bulunmadığı, yolların asıl kullanım amacını engelleyip engellemediği yönünde araştırma yapılarak, geniş kapsamlı bir rapor hazırlanmadığı, sadece cadde ve bulvar isimleri ile park edilebilecek araç sayılarının belirtilmesi ile yetinildiğigörülmektedir.”

Hatay İdare Mahkemesi’nin 22.09.2016 tarih ve 2015/1662 E, 2016/760 K sayılı kararında “parkomat uygulamasına geçilmeden önce, otopark alanı olarak belirlenen cadde ve bulvarların yol genişliği, otopark uygulamasının yolların asıl kullanım amacını engelleyip engellemeyeceği, ulaşımı güçleştirip güçleştirmeyeceği yönünde detaylı araştırma yapılmadan parkomat uygulamasına dair işlem tesis edildiği için 2015 tarihli ilk parkomat uygulaması iptal edilmiştir. Bu eksiklik Hatay Büyükşehir Belediyesi’nce giderilmiştir. Kararın gerekçesine ve yürütmeyi durdurma kararına uygun olarak Hatay Büyükşehir Belediyesi’nce tesis edilen yeni parkomat uygulaması tamamen usul ve yasaya uygun olmakla birlikte herhangi bir davaya ya da idari başvuruya konu edilmemiştir. Bu nedenle halen geçerlidir. İptal edilen ilk parkomat uygulamasıdır. Söz konusu iptal kararında da açıkça ifade edildiği üzere Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin parkomat uygulaması yapması yasa ile kendine tanınmış bir yetkidir.

Ülkemizde her gün artan araç sayısı ve bu artış sonucu ortaya çıkan sorunlar büyük iller başta olmak üzere il ve ilçelerimizde ciddi sıkıntılar doğurmaktadır. Ülkemizde nüfusu 10.000’i aşan bölgelerde bile artık trafik sorunu yaşanmaktadır. Bir ailede 3 aracın olabildiği, insanların/şirketlerin işleri dolayısıyla küçük-büyük araç filoları kurduğu ve araç sayılarının her gün arttığı bir gerçektir. Ancak bu artış karşısında yerleşim alanlarındaki (nüfus, cadde ve sokaklarının arazi yapılanmalarına göre) parklanma alan yetersizliği, çözüm bulmayı zorunlu kılmaktadır. Ayrıca otopark sorunu sadece ülkemizde yaşanan bir sorun da değildir. Gerek ülkemizde gerekse yurtdışında yerel yönetimlerce bu soruna çözüm olarak çoğunlukla parkomat uygulaması tercih edilmektedir. Çünkü parkomat uygulaması: 

– Parklanma ihtiyacı keyfi olmaktan çıkarak daha adil bir şekilde çok sayıda kişinin parklanmadan yararlanmasını sağlar. Park alışkanlıklarını düzeltir (yanlış park edenlerin sayısı azalır). Park düzenini sağlar.
– Araç trafiğinin yoğun ve parklanma ihtiyacının üst düzeyde olduğu yerlerde trafik akışını sağlar, trafik yoğunluğunu azaltır (trafik akışını engelleyen çift sıra parklanmaların engellenmesi ile akan bir araç trafiği sağlar). Gürültü ses ve çevre kirliliğini azaltır. Şehir trafiğinin rahatlamasına olanak verir, yaşam kalitesi artar.
– Araçlar gözlem altındadır ve herhangi bir dış etkene park görevlileri tarafından müdahale edilebilir. Acil durumlarda park görevlileri araçların parkının yapılmasına destek verebilir.
– Elektronik alt yapı ile işlem yapıldığı için araçların bölgesel takibine imkân sağlar; bu imkân gerektiğinde Emniyet (vb. kamu kurumları) tarafından kullanılabilir ve aranan araç takip edilebilir. Kaydedilen araç veri tabanı istatistiksel veri analizlerinde kullanılabilir.
– Otopark arama süresini kısaltır. Park yeri ararken kaybedilen zaman ve yakıt israfının önlenmesi ile  ülke kaynaklarının doğru kullanılmasının sağlar. 
– Uzun süreli park eden araçlar tarafından otopark işgalini engeller. Alışveriş merkezi, bankalar, kamu kurum ve kuruluşları ve kısa süreli parklanma ihtiyacı duyulan bölge cadde ve sokaklarda kısa süreli park yöntemi ile çok sayıda araca park etme fırsatı sunar. Ticari işletmeler ve esnafın müşteri sayısı, satışı ve geliri artar. Otopark kullanım oranı artar.
– Daha iyi hizmet için Belediyelere ek gelir imkânı sağlar. Atıl durumda bulunan park yerlerinin daha verimli hale getirerek, gelir kaynağı yaratacak alanlar haline gelmesini sağlar.

Parkomat uygulamasında ilgili (kamu kuruluşu) yerel yönetimler tarafından araç park yeri olarak tahsis edilmiş olan ana arter cadde/sokak üstü, yol kenarı, meydan vb. (daha çok şehir trafiğinin, hareketli ve yoğun olması nedeniyle kontrol altında tutulması gereken) yerlerdeki otopark alanlarından istifade eden araç sahiplerinden verilen hizmet karşılığında bir bedel alınmaktadır. Parkomat uygulaması sonucu elde edilen gelirler kamu yararına sunulmaktadır. 

Kamunun bilgilerine arz olunur.